რომანოვი (რუს. Романов) ძველი რუსული არისტოკრატიული გვარი. 1613 წლიდან სამეფო გვარი, ხოლო 1721 წლიდან - იმპერატორთა დინასტია. რომანოვების დინასტიის წინაპრად ითვლება ანდრია ივანეს ძე კობილა, XIV საუკუნის მოსკოველი ბოიარი. XVI საუკუნიდან იწოდებოდნენ კოშკინებად, შემდეგ ზახარინებად. ამ უკანასკნელთა აღზევება დაიწყო მას შემდეგ რაც ივანე IV დაქორწინდა ანასტასია რომანის ასულ ზახარინაზე. რომანოვების გვარს დასაბამი მისცა ნიკიტა რომანის ძემ, რომლის შვილიშვილი მიხეილ თედორეს ძე (1613-1645 წწ.) ავიდა მოსკოვის სამეფო ტახტზე. 1917 წლის კომუნისტური გადატრიალების შედეგად რომანოვების დინასტია დაემხო, ხოლო 1918 წლის ივლისში ეკატერინბურგში ურალის საოლქო საბჭოს დადგენილებით ნიკოლოზ II და მისი ოჯახის წევრები დახვრიტეს.

მეფეთა სია

მიხეილ I            1613-1645

ალექსეი I           1645-1676

თედორე III       1676-1682

პეტრე I დიდი 1682-1721

იმპერატორების სია

პეტრე I დიდი 1721-1725

ეკატერინე I      1725-1727

პეტრე II              1727-1730

ანა          1730-1740

ივანე VI               1740-1741

ელისაბედი      1741-1761

პეტრე III             1761

ეკატერინე II     1762-1796

პავლე I                1796-1801

ალექსანდრე I  1801-1825

ნიკოლოზ I       1825-1855

ალექსანდრე II                1855-1881

ალექსანდრე III               1881-1894

ნიკოლოზ II     1894-1917