საიტი მუშაობს ტესტურ რეჟიმში

საქართველოს სამეფოსათვის

საქართველოს სამეფოს ისტორია

მსოფლიო მონარქიები

მართლმადიდებლობა და მონარქია

პრესა და ანალიტიკა

ლიტერატურა და ხელოვნება

კონტაქტი ankara escort adana escort izmir escort eskisehir escort mersin escort adana escort escort ankara

მსოფლიო მონარქიები > მსოფლიო მონარქიზმის ისტორიიდან

ჰენრი მენესტრელი - „როგორი იყო უოლესი“
გაიოზ მამალაძე
ჰენრი მენესტრელის

ჰენრი მენესტრელის „როგორი იყო უოლესი“ (ნაწყვეტი პოემიდან „უოლესი“)

1305 წლის 23 აგვისტოს ლონდონში სიკვდილით დასაჯეს შოტლანიის ეროვნული გმირი, უილიამ უოლესი...

იგი გახლდათ ინგლისელი დამპყრობლების წინააღმდეგ აჯანყებულთა მეთაური.

1292 წლის 30 ნოემბერს შოტლანდიის მეფე ჯონ ბალიოლი გახდა, რომელიც ტახტზე ავიდა ინგლისის მეფის ედუარდ I გრძელფეხებას დახმარებით და თავი მის ვასალად გამოაცხადა. მალე, შოტლანდიის მეფე აუჯანყდა ედუარდ I-ს. ინგლისის მეფემ 1296 წელს დაამარცხა ჯონ ბალიოლი, დაატყვევა და ტაუერის ციხეში გამოკეტა. შემდეგ აიძულა მეფობაზე უარი ეთქვა და საფრანგეთში გადაასახლა. შოტლანდია კი, როგორც ვასალის სამფლობელო, ვითარცა სუზერენმა - თავის საკუთრებად გამოაცხადა.

ინგლისელების ბატონობა შეურაცმყოფელი და მძიმე აღმოჩნდა. მალე ქვეყნის სხვადასხვა კუთხეში აჯანყებებმა იფეთქა. ერთ-ერთი წამომწყები ანტიინგლისური აჯანყებისა გახლდათ ახალგაზრდა რაინდი უილიამ უოლესი.

მალე უოლესი აჯანყების მეთაური გახდა. მან მიიღო შოტლანდიის მცველის, რეგენტის წოდება. მან შეძლო და სასტიკად დაამარცხა აჯანყების ჩასახსობად გაგზავნილი ინგლისური ჯარი სტერლინგის ბრძოლაში, 1297 წლის 11 სექტემბერს.

შემდეგში უთანხმოება ჩამოვარდა არისტოკრატებს შორის. 1298 წელს ედუარდ პირველი თავად შეიჭრა შოტლანდიაში. შოტლანდიელი ლორდების დიდმა ნაწილმა უღალატა უოლესს და ბრძოლაში მიატოვა. აჯანყება დამარცხდა.

1305 წლის 5 აგვისტოს ინგლისელებმა ღალატით ტყვედ ჩაიგდეს უილიამ უოლესი და ლონდონში წაიყვანეს. 23 აგვისტოს უოლესი წამებით მოკლეს. მისი სხეულის ნაწილები შოტლანდიის სხვადასხვა ქალაქში გამოფინეს, შიშის დასათესად, მაგრამ უოლესისა და სხვა გმირების მაგალითმა აღაფრთოვანა შოტლანდიელები ახალი ბრძოლებისათვის.

უოლესი შესახებ ცნობები გადმოცემული აქვს პოეტ ჰენრი მენესტრელსაც.

XV საუკუნეში შოტლანდიაში ცხოვრობდა პოეტი, სახელად ბრმა ჰარი (Blind Harry), რომელსაც ჰენრი მენესტრელს (Henry the Minstrel) უწოდებდნენ (1440-1492). მენესტრელი ფრანგული სიტყვაა (ménestrel) და მოხეტიალე პოეტ-მუსიკოს ნიშნავდა შუა საუკუნეების საფრანგეთსა და ინგლისში. ჰენრი მენესტრელი დადიოდა სოფელ-სოფელ და თავის პოემას „სერ უოლესს“ უმღეროდა შოტლანდიელებს.

ზოგიერთი მკვლევარი თვლის, რომ პოეტის
უილიამ უოლესი
შესახებ ზოგიერთი გადმოცემა ლეგენდარულია. მაგალითად, ის იმდენად ნაკითხი და განათლებული იყო, რომ ამას მხოლოდ კარგი მახსოვრობით ვერ შეძლებდაო. ანუ მხედველობა უნდა ჰქონოდა ამგვარი განათლების მისაღებადო. ასეა თუ ისე, ჰენრი მენესტრელი ლეგენდარული პიროვნებაა, ამ სიტყვის გადატანითი მნიშვნელობით მაინც.

პოემაში „უოლესი“ ჰენრი მენესტრელმა აღწერა შოტლანდიის ეროვნული გმირის უილიამ უოლესის (1272-1305) ცხოვრება და ბრძოლა დამპყრობელი ინგლისელების წინააღმდეგ.

უილიამ უოლესი ყველას ახსოვს შესანიშნავი შემოქმედის მელ გიბსონის ფილმიდან „გულადი“ („მამაცი გული“, როგორც ხშირად უწოდებენ, კალკაა და არ არის სწორი ფორმა. მამაცი შეიძლება იყოს ადამიანი. მამაცი კაცი კი გულადია). ამ ფილმმა, რომელშიც გადმოცემულია შოტლანიელი გმირის ბრძოლა და თავგანწირვა სამშობლოსათვის, აღაფრთოვანა მთელი მსოფლიო. უამრავ ადამიანს კიდევ უფრო შეუყვარდა თავისი სამშობლო, ფილმი უმალ იქცა თავისუფლების ერთგვარ ჰიმნად.

წარმოიდგინეთ მეთხუთმეტე საუკუნეა. შოტლანდია გმინავს ინგლისის უღელქვეშ. შოტლანდიის ქალაქებში, სოფლებში დაეხეტება ბრმა მენესტრელი და ხალხს უილიამ უოლესის შესახებ თავის პოემას უმღერის... შოტლანდიელები სიამაყით იხსენებენ თავის გმირს, თავისუფლების ფასს. პოემაში გმირი წარმოდგენილია იდეალურად, როგორც ყველაზე ძლიერი, თითქმის გოლიათი, მტრების რისხვა. კეთილშობილური ბუნებისა და უბრალო, მორიდებული...

როგორ აღფრთოვანებულნი იქნებოდნენ შოტლანდიელნი, ბარში თუ მთაში, ქალაქში თუ სოფელში, დიდი თუ პატარა, ქალი თუ კაცი, ჯერ ჰენრი მენესტრელის ცოცხლად მოსმენით, მერე კი მისი პოემით, საუკუნეების მანძილზე.

1729 წელს ედინბურგში გამოვიდა ჰენრი მენესტრელის პოემის ახალი ვარიანტი, შემოკლებული და გადამუშავებული უილიამ ჰამილტონის მიერ. იმ პერიოდიდან უკვდავმა პოემამ კვლავ აღაფრთოვანა შოტლანიელები პატროტიზმითა და სიამაყით.

პოემა მარტივია, დაწერილია უბრალო ენით და როგორც ვთქვით, პატრიოტული სულისკვეთებით არის გამსჭვალული.

ქართულად პოემის ნაწყვეტები ძველშოტლანდიური დიალექტიდან თარგმნა თამარ ერისთავმა. ჩვენ მადლობელი უნდა ვიყოთ მისი და სხვა მთარგმნელებისა, რომლებიც გვაძლევენ შესაძლებლობას, გავეცნოთ მსოფლიო ლიტერატურის უკვდავ ნიმუშებს.

პოემაში ნახსენებია ალეგზანდერი. ავტორი, ალბათ, გულისხმ
ობს შოტლანდიის მეფე ალეგზანდერ III-ს, რომლის მეფობის წლები შოტლანდიელებისათვის ოქროს ხანად ითვლება.
 ჰექტორი იყო ტროას მეფის პრიამოსის ძე, ჭკვიანი და სამართლიანი უფლისწული. „ყოველ საქმეში გამორჩეული, ვითარცა ღმერთი მოკვდავთა შორის“ (ჰომეროსი). ის ჰენრი მენესტრელის პოემაში გმირობის მაგალითად არის წარმოდგენილი. ჰექტორი დაუმარცხებელი იქნებოდა, აქილევსი რომ არ შეხვედროდა, რომლის მოკვლა შეუძლებელი იყო, მას ხმალი არ ეკარებოდა, მხოლოდ ქუსლი ჰქონდა ადამიანური, მისი ტანი დედამისმა ზეადამიანურად აქცია. იარდი (yard) ბრიტანული სიგრძის საზომი ერთეული, ტოლია 0.9144 მეტრისა. წყრთა არის ქართული საზომი ერთეული, დაახლოებით 0.52 მეტრი.

პოემა 11 წიგნისაგან შედგება და დაახლოებით 11 000 სტრიქონს შეიცავს. დაწერილია 10 მარცვლიანი, წყვილრითმიანი სტრიქონით, ე. წ. „ჰეროიკული კუპლეტით“.

როგორი იყო უოლესი

(ნაწყვეტი პოემიდან „სერ უოლესი“. თარგმნა თამარ ერისთავმა)


ტანად ბრგე იყო და ახოვანი უოლესი,
ყველას აკვირვებდა წარმოსადეგობა მისი -
ვინც კი იხილავდა ტანაბჯრიანსა თუ უაბჯროს;
სიმაღლე ჰქონდა ორი იარდი და მეოთხედი,
მხარ-ბეჭის სიგანე, - წყრთანახევარზე უმეტესი.
დასტურ ბრგე იყო, ჯანიანი და ახოვანი;
გრძელი ფეხები ჰქონდა, ნაბიჯი, - ფართო და ძლიერი,
დიდი მკლავები ჰქონდა, - მკვრივი და ღონიერი,
ხელები ჰქონდა პალმის ხის მსგავსად ჩამოსხმული
და გრძელ თითებზე გრძელი ფრჩხილები უელავდა...
სწორნაკვთიანი სახე ჰქონდა, მოგრძო და ლამაზი,
ენა - მჭევრად მეტყველი და გული - გამბედავი,
მკერდი - ფართო და მაღალი, მკვრივად შემართული;
ტუჩები - სქელი; ცხვირი - დიდი და განიერი;
თმა - ლბილი, მუქი წაბლისფერი; წარბები - ბაცი,
თვალები - გამჭრიახი, ელვარე - ალმასივით;
ღაჯღაჟა ჰქონდა სახის კანი და თეთრ-ყირმიზი,
ნაჭდევი აჩნდა ნიკაბქვეშ ერთი, მარცხენა მხარეს
და ბევრგან ეტყობოდა ნაიარევი,
გარნა მის სახეს სილამაზე ჰქონდა უცვლელი.
არრა სიმდიდრეს სათავისოდ არ იტოვებდა.
გასცემდა ყოვლსა მოგებულსა ისევე უხვად,
ვით ალეგზანდერ, - მეფე სვიანი. შვიდობის ჟამსა
ქალწულის დარად მორცხვი იყო და რიდიანი,
ჟამსა ომისას მძვინვარებდა ვითარც ჰექტორი.
განუსაზღვრელი ნდობა ჰქონდა თავისი ხალხის,
მტრისადმი იყო გულფხიზელი და უნდობელი.

მამული, ენა, სარწმუნოება

2017-11-21
კრება წმიდათა მთავარანგელოზთა მიქაელისა და სხვათა უხორცოთა ზეცისა ძალთა - გაბრიელისა, რაფაელისა, ურიელისა, სელაფიელისა, ეგუდიელსა, ვარახიელისა და იერომიელისა. მთავარანგელოზების ეკლესიების დღესასწაული: თბილისის, ქუთაისის მწვანეყვავილას, მენჯის, ალგეთის, ჯუმათის (ოზურგეთის რაიონი), დიმის (ბაღდადის რაიონი), ერკეთის (ჩოხატაურის რაიონი), გრემის, შუამთის (თეკლესეული), ქვედა საზანოს (ზესტაფონის რაიონი), სართიჭალის, ონის, მარტყოფის, რუსთავის, სეფიეთის (აბაშის რაიონი), ბერშუეთის (გორის რაიონი), აგარის (სიღნაღის რაიონი).
კრება წმიდისა მთვარანგელოზისა მიქაელისა და სხვათა უხორცოთა ზეცისა ძალთა; მთავარანგელოზთა: გაბრიელისა, რაფაელისა, ურიელისა, სელაფიელისა, ეგუდიელისა, ვარახიელისა და იერომიელისა
8 (21) ნოემბერი
gaq